Waarom is acupunctuur nog zo weinig onderzocht?
‘Onderzoekers breken zich het hoofd over een goede manier waarop ze een controlegroep de vereiste placebobehandeling kunnen geven. Er zijn naalden in omloop die niet in de huid doordringen, maar dat voelen mensen. En als je bij proefpersonen uit de controlegroep bijvoorbeeld expres naast de - te stimuleren - energiepunten prikt, is dat ook geen betrouwbare controle, want dat kan toch een zeker effect hebben. Om dit probleem te omzeilen, behandelen wij de deelnemers uit ons onderzoek met electro-acupunctuur. De energiepunten worden hierbij elektronisch gestimuleerd, via electropads op de huid. Bij een groep worden de energiepunten dan wel gestimuleerd en bij de andere groep niet, maar zij krijgen wel de electropads op hun huid. Voor-, na en tijdens de behandeling meten we dan de hoeveelheid melatonine - een neurotransmittor - in het speeksel. Om de hoeveelheid slaap te meten, vragen we mensen om gedurende een bepaalde tijd een zogeheten actigraph aan hun been te dragen. Dat is een apparaatje dat het slaap- en waakritme van de deelnemers in kaart brengt.'

Stel dat de behandelde deelnemers daarna beter slapen. Dat betekent niet per se dat acupunctuur helpt tegen psychosen. Van een warm bad word je ook slaperig.
‘Het zou inderdaad te voorbarig zijn om dat te beweren. Maar behandelaars zijn er niet voor niets op gebrand om de nachtrust van patiënten - bijvoorbeeld met medicijnen - te verbeteren. Slapeloosheid is een belangrijk waarschuwingssignaal voor een opkomende psychose. Bovendien verhelp je de slapeloosheid van deze groep patiënten over het algemeen niet met een warm bad, daar komen steviger middelen bij kijken. Dat kunnen medicijnen zijn, maar misschien kan ook acupunctuur een uitkomst bieden. In een vervolgonderzoek moet nog blijken of acupunctuur ook direct de psychose tempert.’

Stuit u op weerstand?
‘Voor veel wetenschappers is het not done om zich met acupunctuur in te laten, maar dat geldt vooral in Nederland. “Als we niet weten hoe het werkt, waarom zouden we er dan iets mee doen?”, vragen psychiaters me vaak. Ik zeg dan: “Nu geven we patiënten op grote schaal anti-psychotica met vervelende bijwerkingen, terwijl we ook niet weten hoe die precies werken”. Veel psychiaters reageren dan not amused. Het taboe geldt met name voor Nederland; in Amerika en Duitsland bijvoorbeeld, gebeurt er op dat gebied veel meer. En in China is acupunctuur een belangrijk onderdeel van de basisopleiding voor artsen.’

Wat hoopt u met het boek en het onderzoek te bereiken?
‘In het boek hebben we geprobeerd de belangrijkste wetenschappelijke kennis te bundelen over schizofrenie, slaap en acupunctuur. We hebben hiervoor dertig auteurs uit verschillende landen benaderd. Over het onderzoek: patiënten blijken bereid van alles te proberen, ook acupunctuur. Ze verdienen het om ook echt zeker te weten of en hoe het werkt.’

Gaat u in uw onderzoek nog meer toetsen dan alleen slaap?
‘Ja, in het boek schrijven Chinese auteurs dat de bijwerkingen van antipsychotica na acupunctuur afnemen. Patiënten voelen zich alerter, hebben minder hoofdpijn, nemen minder in gewicht toe, slapen beter, ervaren minder paranoia, horen minder stemmen en vertonen - mede hierdoor - een grotere bereidheid om hun pillen te slikken. Die subjectieve ervaringen willen we verifiëren in ons onderzoek. Dat doen we door vragenlijsten af te nemen, het gewicht en de concentratie te meten en door het medicijngebruik bij te houden.’